Historia

Pierwsze wzmianki o szkole w Tyliczu znajdują się w sprawozdaniach wizytacji biskupich parafii łacińskiej. Według nich w II połowie XVII wieku powstała pierwsza szkoła parafialna w Tyliczu.

Również wizytacje parafii greckokatolickiej  z  XVIII wieku donoszą o istnieniu szkoły przy cerkwi .Pod koniec XIX wieku zbudowano odrębny budynek szkolny.

Według wspomnień mieszkańców, przed I Wojną Światową istniały dwie szkoły: dla Łemków i Polaków. Z zapisu istniejących arkuszy ocen wynika, że do szkoły polskiej uczęszczały  również  dzieci pochodzenia żydowskiego ( w zapisie " wyznanie mojżeszowe").

Po odzyskaniu niepodległości edukacja nadal odbywała się w dwóch osobnych szkołach .

Dopiero po reorganizacji systemu oświaty w roku 1937  powstaje jedna szkoła dla wszystkich mieszkańców Tylicza, a język łemkowski nauczany jest jako osobny przedmiot. Również w 1937 roku wybudowano istniejący do dzisiaj budynek szkolny.

W czasie II Wojny Światowej istniała siedmioklasowa szkoła tzw. "ukraińska"  i czteroklasowa szkoła polska.

Szkoła polska mieściła się w budynku sióstr zakonnych, kierowniczką była pani Maria Bochyńska.

W czasie II Wojny Światowej  ludność żydowska została wywieziona do okolicznych gett, a  później  zgładzona. W latach 1946-47  w ramach akcji " Wisła" wysiedlono z Tylicza i okolicy ludność łemkowską  na teren ówczesnego  ZSSR (głownie na Ukrainę ) i na Ziemie Odzyskane. Na ich miejsce  napływali nowi osadnicy z terenu małopolski .

Po odzyskaniu niepodległości w 1945 roku w istniejącym  budynku otworzono szkołę dla dzieci z Tylicza i okolicy. Kierownikiem szkoły został pan  Michał Chrobak , w latach 1950-52 szkołą kierowała pani Maria Waksmundzka, a od 1952-72 funkcję kierownika pełnił pan Stanisław Frączek.

Również po wojnie w szkole prowadzone były kursy dla dorosłych. Ich celem było zlikwidowanie analfabetyzmu,  a później uzupełnienie wykształcenia podstawowego ( ukończenie klasy VII).Trwały one do lat siedemdziesiątych.

W latach 1961-68 przy szkole podstawowej istniała Szkoła Przysposobienia Rolniczego. Uczęszczała do niej młodzież z Tylicza,  Muszynki i Mochnaczki, która ukończyła szkołę podstawową.

W roku 1961 szkoła stała się w pełni świecka, zgodnie z ustawą z dnia 15 lipca 1961 roku "O reformie systemu oświaty i wychowania"( ze szkół usunięto naukę religii i krzyże).

W roku szkolnym 1966/67 -po kolejnej  reformie oświatowej- szkoła podstawowa stała się szkołą ośmioklasową. Uczniowie którzy ukończyli siódmą klasę i urodzili się przed 30 czerwca 1953 roku mogli odejść do szkół średnich i zawodowych, reszta musiała kontynuować naukę w klasie ósmej.

13 kwietnia 1970 roku odbyła się uroczystość nadania Szkole Podstawowej w Tyliczu imienia Kazimierza Pułaskiego z równoczesnym odsłonięciem pamiątkowej tablicy wmurowanej przy wejściu do budynku szkolnego.

Kolejna reforma  systemu oświatowego doprowadziła do utworzenia od  roku szkolnego 1973/74 w Tyliczu Zbiorczej Szkoły Gminnej dla uczniów Tylicza ,Mochnaczki Wyżnej i Niżnej  oraz Muszynki. Dzieci z Mochnaczek  i Muszynki doważone były do Tylicza od klasy V. W miejscowościach tych zostały szkoły z  klasami I- IV.

Dyrektorem Zbiorczej Szkoły Gminnej w Tyliczu został pan Stanisław Piksa.

 

Informacje zebrała i opracowała pani mgr Elżbieta Zięba.

Jeżeli wśród mieszkańców zachowały się fotografie z tych okresów lub ktoś posiada więcej informacji na temat powstawania szkoły w Tyliczu prosimy o kontakt ze szkołą.